De democratische lente start op 14 april, onder de Gentse stadshal

Op donderdag 14 april organiseren een aantal bezorgde burgers een ware volksvergadering onder de Stadshal van Gent. "Een bottom-up, dynamisch burgerinitiatief" is dat. Het event is te kaderen in een internationale beweging met het Parijse 'Nuit Debout' als duidelijkste voorbeeld. Het Gentse initiatief leent die naam en voegt er de vertaling 'NachtjeOpstaand' aan toe. Waarom is inspraak van de burger zo belangrijk en waarom zou je vanavond met een fruitsapje naar de Stadshal trekken? We spraken Sarah Van Liefferinge, één van de initiatiefnemers.
 


Parijs ruikt naar Athene. Elke avond, al enkele weken lang, ontvouwt zich op la Place de la République een ware volksvergadering waar iedereen die wil woord en weerwoord krijgt. Het gaat over feminisme, de loonkloof, Panama Papers, migratie, maar ook over moestuinen en plastic zakjes, en het heet ‘Nuit Debout’. Geëngageerde en bezorgde burgers komen samen, hopend dat hun stem hier gehoord wordt. Overdag is het plein een drukte van jewelste. Er staan houten eetkraampjes, er klinkt live hiphop en wat slam poetry, bevlogen sprekers geven hun mening en treden in debat. Een democratische oase vol jonge mensen, sympathieker wordt het niet.

Maar rond het plein staan agenten en militairen. Ze kijken argwanend naar de dansende hippies en anti-establishment-revolutionairen. Want hoeveel dit ook op een groen feestje lijkt, voor de Parijzenaars is het menens. Naar aanleiding van een omstreden ‘loi travail’, die het onder andere mogelijk maakt om werknemers gemakkelijker te keilen, trokken bezorgde burgers de straten op, om ze uiteindelijk ook definitief in te palmen. Er zijn plannen voor een collectieve, anarchistische en systeemkritische shutdown. Zo nu en dan breekt er bescheiden geweld uit en wordt alles dat met kapitalisme geassocieerd wordt, zoals bankfilialen, gesloopt. De cocktail van jongeren, collectieve onvrede en revolutie doet ons denken aan een ander Parijs. Eentje uit 1968.

Die context was echter fundamenteel anders. Deze burgerbeweging lijkt vooral op de initiatieven uit 2011 van de zogenaamde ‘indignados’, die in Spanje voet aan grond kregen en wereldwijd bekend werden via ‘Occupy Wall Street’. Attente lezers zullen erop wijzen dat de bewegingen uit New York en Madrid strikt genomen niet dezelfde waren, maar dat was wel hun doel: een globale deining veroorzaken, burgers wakker maken uit hun democratische illusie. En dat is wat Nuit Debout ook wil doen. Het initiatief gaat om veel meer dan de Franse ‘loi travail’, dat slechts de druppel lijkt te zijn. Het gaat om structurele onvrede, en ze gaat globaal: zowel in Berlijn, Amsterdam, Brussel als Madrid zijn er de afgelopen weken volksvergaderingen op poten gezet, waar iedereen zijn bezorgdheden en woede kan ventileren.
 


Gent kan natuurlijk niet uitblijven. Vanavond om zeven uur, onder de - volgens sommigen - afschuwelijke stadshal, is iedereen welkom die het gehad heeft met het huidige politieke systeem. Volgens Sarah Van Liefferinge wordt het een volksvergadering à l’improviste. “Het wordt sowieso trial and error, omdat het de eerste keer is. Wat zeker is, is dat iedereen het woord zal kunnen nemen om een tekst, boodschap of oproep te verkondigen aan het publiek, en dat er kleinere werkgroepen zullen zijn. Die gaan dan over de organisatie van de volgende volksvergaderingen, maar ook over inhoudelijke thema's die op het moment zelf kunnen aangedragen worden, zoals democratisering, basisinkomen, stadslandbouw, de commons, coöperatieve energie, enzovoort. De volksvergaderingen zijn eigenlijk bedoeld als oefening voor het democratisch handelen op zich.” Volgens Van Liefferinge en co weten we vandaag niet meer wat dat handelen inhoudt, omdat we eigenlijk leven in een schijndemocratie. “We zijn te hard gewend dat politiek een zaak is van de partijen en beroepspolitici. De volksvergaderingen willen een nieuwe democratische cultuur tot leven brengen, en burgers stimuleren om het heft in eigen handen te nemen en zich te organiseren.”

De plaat van de burgerdemocratie wordt nu al jaren grijs gedraaid, maar concrete resultaten van de opstanden blijven uit. Volgens Van Liefferinge moeten we er anders naar kijken. “Het lijkt misschien alsof deze bewegingen geen directe impact hebben, maar ze zijn wel een symptoom van de tijd, een transitie. Dit gaat over het concreet en ter plekke revitaliseren van de democratie. Het gevolg is dat mensen steeds minder schroom hebben om dergelijke evenementen in het leven te roepen en constructief verzet te organiseren. Concreet zien we dat trouwens wel in, bijvoorbeeld, Ijsland, waar de protesten na de crisis van 2008 geleid hebben tot een heel diep anti-establishment-gevoel bij de bevolking, waardoor de niet-traditionele Piratenpartij meer en meer burgers kan bekoren (momenteel gepolld op 43%, nvdr.). Of kijk naar Barcelona, waar de burgerprotestbewegingen van En Comu nu de burgemeester Ada Colau leveren.” We moeten dus geduldig zijn en ietsje ruimer zoeken naar veranderingen in ons collectieve, ideologische wereldbeeld. “Verandering van systemen heeft tijd nodig, en het is logisch dat het op de ene plek al wat sneller gaat dan op de andere. Er is in elk geval iets aan het bewegen, en dat is goed. Het is nodig.”

Toch zien velen heil in een snelle revolutie, een ouderwetse fuck-the-system met brandende auto’s en kapotgeslagen winkelruiten. “Ik ben geen fan van het vernielen van bezittingen van anderen, maar ik snap best dat sommige mensen zo kwaad zijn dat ze zich richten op de grote banken, bedrijven en politieke instellingen die volgens hen meer kwaad dan goed doen voor het algemeen belang, mens en milieu. Geweld lijkt mij persoonlijk echter contraproductief, omdat je angst en weerstand creëert. Er zijn ook andere manieren om je boodschap uit te dragen. Zo vond ik de symbolische actie van het collectief 'Wie besteelt wie?' erg geslaagd. zij gingen binnen in het Fortiskantoor in Brussel en zetten de meubels op straat 'om terug te geven aan de gemeenschap'. Een heel slimme actie vind ik dat.”



Goed, maar waarom zou je nu komen naar NachtjeOpstaand onder de stadshal? “Omdat je het niet moet blijven pikken. Het is ons aangeleerd om er vertrouwen in te hebben dat de politiek het wel zal oplossen, en dat onze democratische burgerplicht zou bestaan uit 'stemmen en klaar'. Dat is natuurlijk onzin: verkiezingen en partijpolitiek zijn niet de enige en verre van de beste manier om aan politiek te doen, en steeds meer mensen zien dat ook in. Als dan nog eens uitlekt dat de premiers van IJsland en de UK zélf actief aan belastingontduiking doen, is het voor steeds meer mensen wel duidelijk dat we in een corporatistische wereld leven (vermenging belangen financiële en politieke elite, nvdr.), en dat we onze hoop dus niet op de beroepspolitiek moeten vestigen. Integendeel, burgers moeten het zelf doen. Burgerdemocratie is de enige manier om het algemeen belang, de gezondheid van mens en leefmilieu weer op de politieke agenda te zetten.”

 

Rep je op 14 april, zeven uur naar de Gentse stadshal. Mee te nemen: fruitsapje, goed humeur en burgerzin.

Facebook event 



All new articles