CHECK OUR AGENCY For all your social storytelling needs

Dolly Bing Bing: “Hiphop is het ideale genre om te spreken over LGBTQ+”

Queer en gay people zijn meer dan ooit hun rechtmatige plaats in alle lagen van de maatschappij aan het opeisen. Die groeiende aanwezigheid en visibiliteit toont zich ook in de urban muziekscene. Internationaal plaveien voortrekkers als Mykki Blanco en Frank Ocean een pad naar meer normalisering van de LGBTQ+ community in een genre dat hen niet altijd vriendelijk gezind was. In deze reeks schetsen we de situatie in België aan de hand van persoonlijke portretten van gay en queer people die zich - elk op hun eigen manier - bewegen in de Belgische hiphop scene. Vandaag: Elisabeth Van Dam aka Dolly Bing Bing.

door Pieter D’Hooghe en Yannick Deleebeeck, foto's door Damon De Backer. Dit project werd mede mogelijk gemaakt met de steun van het Vlaams Journalistiek Fonds.

© Damon De Backer

Het antwoord op de vraag ‘wie is Elisabeth Van Dam’ laat zich niet eenvoudig beantwoorden. Ze studeerde dans aan de Codarts Academy in Rotterdam, beeldhouwkunst aan KASK Gent en doctoreerde in de filosofie aan de Universiteit Gent. Sinds enkele jaren komt alles wat ze doet samen in Dolly Bing Bing. Je zou kunnen spreken van een artiestennaam maar dat dekt zeker de volledige lading niet. "Een grens tussen Dolly en Elisabeth is er niet," verklaart Van Dam vroeg in ons gesprek. "In dat opzicht is ze geen persona, want ze is wie ik ben en waar ik voor sta: een Gesamtkunstwerk, een figuur waarin al mijn talenten en interesses samenkomen."

Wanneer we vragen om 'Dolly Bing Bing' verder te definiëren, krijgen we een omschrijving aan de hand van termen als ‘cybersexual fantasy’, ‘toekomstmens’, ‘glamorous alien popstar’ en ‘Olympic Warrior’. "Je kunt beginnen door te zeggen dat het een popmuziek project is maar ik zie het ruimer dan dat. Mijn shows zijn echt performances waarin Dolly als toekomstmens de conventionele beelden over seksualiteit en gender doorbreekt. Ik zet mijn lichaam centraal en zie mezelf als een sculptuur. De muziek en de lyrics bepalen het inhoudelijke aspect, de filosofie die Dolly belichaamt. Het is een heel gelaagd en complex project maar het is vooral belangrijk om te onthouden dat mijn leven en mijn kunst een geheel vormen."

TAAL VAN DE MARGE

Hoewel ze met Dolly Bing Bing niet volledig de hiphop kaart trekt, is hiphop zeker een stevige invloed geweest. De liefde voor het genre ontstond al vroeg: toen Van Dam op de dansacademie in Rotterdam zat waar ze ballet volgde, sloot ze vaak aan bij de hiphop- en break-klassen. "De passie voor dans was wat ons verbond. Het maakte niet uit of je ballerina of breaker was, hoe je er uit zag of wat je geaardheid was. Ik denk dat de danscultuur – ook op hiphopvlak – in dat opzicht wel opener is naar LGBTQ+ dan de muziekcultuur. Dat komt grotendeels door het feit dat hiphop en veel lyrics een hoog machogehalte hebben. Ze zijn minder tolerant tegenover outsiders of wie als kwetsbaar beschouwd wordt in de maatschappij. Dat kunnen vrouwen zijn – heel wat teksten zijn misogyn – maar ook gays of queers die tegen conventionele beelden in gaan."

Toch wil Van Dam meteen duidelijk maken dat je het net ook anders kan zien. Het is een visie die ze overgenomen heeft van een van haar grootste invloeden: Mykki Blanco. "Historisch gezien gaat hiphop over de zwarte discriminatie, de armoede, de moeilijkheden en de identiteitscrisis van zwarte gemeenschappen in Westerse culturen. Het is ontstaan vanuit de positie van zwarten als minderheid. Dat is de reden waarom Mykki Blanco het genre koos om zijn boodschap de wereld in te sturen. Hij zei ooit in een interview: ‘Hiphop is de taal van de marge en daarom kies ik als queer en gay persoon voor dat medium.’ Eigenlijk is hiphop vanuit zijn geschiedenis het ideale genre om moeilijke thema’s zoals queerness en de plaats van de LGBTQ+ community in de wereld aan te kaarten. Nu, dat is dan los van de machocultuur gerekend."

Geïnspireerd door Mykki Blanco en andere voorbeelden zoals Grace Jones en David Bowie hield Van Dam enkele jaren geleden Dolly Bing Bing boven de doopvont. Voor het muzikale gedeelte koos ze niet voor pure hiphop, deels omdat ze toch wat schroom voelt om als wit persoon aan de slag te gaan met een genre dat diep geworteld is in black culture. “Als kunstenaar vind ik dat iedereen mag kijken, luisteren en werken met alles rondom zich. Ik vind wel dat er een bepaald respect moet zijn. Hiphop heeft een grote invloed op mijn muziek, ik ga er mee in dialoog maar ik wil niet opperen dat ik het genre belichaam. Ik heb nooit moeten strijden voor mijn plaats in de maatschappij op de manier waarop zwarte mensen dat hebben moeten doen.”

ROLMODEL IN DE LGBTQ+

Het concept Dolly Bing Bing krijgt al sinds het begin heel wat bijval in de LGBTQ+ community. Van Dam is niet lesbisch maar zou zich wel omschrijven als queer. Ze speelt met de grenzen van gender en uit haar persoonlijkheid heel expressief met make-up, haar gespierde lichaam en fashion. Met haar performances wil ze aantonen dat het oké is om jezelf te zijn, hoe ‘anders’ dat ook is van wat de maatschappij als 'normaal' dicteert. "Even voor de duidelijkheid: ik ben niet iemand die geworsteld heeft met de problematieken waar veel gay people wel mee worstelen, met betrekking tot hun plaats in de maatschappij bijvoorbeeld. Ik merk wel dat gays en queers zich aangetrokken voelen tot wat ik doe. In mijn act dans ik sensueel en seksueel met een man én een vrouw want seksualiteit is geen vakje voor mij. Daarom voelde ik me van in het begin ook heel erg thuis in hun wereld."

© Damon De Backer

Je zou kunnen zeggen dat Dolly een rolmodel is of kan zijn voor de LGBTQ+ community. Het is een positie die Van Dam graag omarmt. "Ik ben er wat in gerold maar ik vind het een eer om nieuwe vormen van vrouw-zijn en queerness heel outspoken naar voor te brengen. Ik trek dat door in alles; sociale media, performance en mijn dagdagelijks leven. Regelmatig krijg ik positieve berichten zoals ‘dankzij jou durf ik mij ook meer uit te drukken’ of ‘ik heb eindelijk mijn haar durven afscheren’ tot 'ik ben mijn lichaam ook beter gaan verzorgen en mijn spieren meer gaan trainen’. Dat heeft me gewezen op de verantwoordelijkheid die komt met het in the picture staan. Nu wil ik steeds meer mensen bereiken en op die manier meebouwen aan een maatschappij waar queerness en andere vormen van expressie niet meer aanzien worden als abnormaal."

Een rolmodelfunctie brengt veelal ook een bepaalde opoffering met zich mee. Je kunst wordt onlosmakelijk verbonden aan een bepaalde community of vibe en een deel van je intentie kan verloren gaan. Wanneer we Elisabeth hiermee confronteren, geeft ze duidelijk aan dat dat geen obstakel mag zijn. "Je neemt dat er graag bij als het betekent dat je mensen kan bereiken en ze moed kunnen halen uit wat je doet. In Braaf Vlaanderen zijn er bijvoorbeeld heel wat jongeren die onzeker zijn over hun expressie of geaardheid. Als ik door mijn extravagante zijn hen kan tonen dat het oké is om je uit te drukken op de manier dat jij het wilt, vind ik dat echt een eer. Als kunstenaar wil je zo’n effect teweeg brengen."

BUITEN DE BUBBEL

Naast een rolmodel zijn in de LGBTQ+ community wil Elisabeth met Dolly Bing Bing vooral een breder publiek bereiken. Zo wilt ze de normalisatie buiten de verschillende bubbels doortrekken. Deze zomer stond ze op Pukkelpop en dat was voor haar en haar dansers wel even een reality check. "Het was wel iets anders dan optreden voor een groep openminded gay en queer people, ja," zucht ze. "Het gaat dan vooral om pubers die nog op de middelbare school zitten en niet veel gewoon zijn. Die zien mij dan en weten niet hoe ze om moeten gaan met dat seksuele en zelfzekere. Ze voelen zich bedreigd en gaan schelden. Vooral online, trouwens. Dan merk je toch dat er wel nog wat werk aan de winkel is."

© Damon De Backer

Van Dam wil de strijd echter maar wat graag aan gaan en een voortrekker zijn. "Maar hoe meer rolmodellen er opstaan, hoe beter," vertelt ze. "In België is er – zeker nu de hiphopscene zo aan het groeien is – plaats voor een outspoken iemand in de stijl van Mykki of Cakes da Killa. Anderzijds is de wereld een groot dorp geworden. De rolmodellen van Amerika zijn vijftien seconden later hier bekend en kunnen het maatschappelijk denken dan ook hier positief beïnvloeden." Dat is nog steeds heel hard nodig want al wat volgens het patriarchaal denken niet ‘normaal’ is wordt nog steeds geviseerd. Het vrouwelijke, het fluïde, de homoseksueel of de immigrant... Allen krijgen ze heel wat obstakels op hun weg en op hun zoektocht naar hun plaats in de maatschappij.

We sluiten af met de vraag hoe Elisabeth vindt dat we moeten omgaan met artiesten die het nog steeds nodig vinden om extremistische of haatdragende taal te gebruiken. Moeten die geboycot worden? "Een boycot is niet de oplossing volgens mij. Dat heeft geen zin want tot waar loopt censuur? Wat als iemand – en dat gebeurt al eens in deze post-ironische tijden – een bepaalde lyric écht maar als grap bedoelt? Je moet dan al onderzoeken of een artiest achter zijn boodschap staat. Daarnaast is er natuurlijk ook de moeilijke kwestie van de scheiding tussen kunst en kunstenaar. Kanye West vind ik een fantastische producer maar zijn persoonlijk leven doet me meer dan eens fronsen. Toch blijf ik luisteren naar zijn muziek want daar stellen zich, voor mij, geen problemen..."

De gedachtengang van Van Dam komt op gang. "Ik denk dat het belangrijker is om duiding te geven. Waarom plakken we geen label op haatdragende muziek, zoals ze dat ook doen bij films met seksuele inhoud? 'Hatehop' is misschien nog geen slechte naam. Sowieso is het een discussie die nog niet ten einde is." Net als het gevecht voor meer acceptatie van de LGBTQ+ in de hiphop en de maatschappij, dus. Met Dolly Bing Bing staat er alvast een kanjer van een voortrekker klaar.

Lees ook de andere interviews in deze serie, met Martha Da'ro, Michaël De Geyter en Hendrik Wittock.

Meer info over Dolly Bing Bing vind je op www.dollybingbing.com. Op Instagram kun je haar vinden via @dollybingbing. Ze releaset op 13 maart een bijzondere videoclip voor 'EAT ME' uit haar debuut-EP ANGELBYTE. Op 24 april opent ze een nieuw hoofdstuk en verschijnt de clip voor haar gloednieuwe single 'KUSJE', een samenwerking met de New Yorkse hyperpop-producer ABSRDST.



All new articles