Wat The Chainsmokers je over moderne liefde kunnen leren

Florian Deroo en Sam Ooghe ontginnen de vruchtbare ondergrond van pop - en hiphopmuziek, op zoek naar ideologie, symboliek en existentiële rust. Ze zagen erover bij hun puberzusjes en schrijven er artikels over in de reeks 'Go Deep'. Vrij lange artikels zijn dat. Gelukkig zijn longreads en opiniestukken weer helemaal terug! 

Tekst door Florian Deroo

 

Vroeger kon je nog doodserieus, met een pijnlijk straffe Mentos-adem “de vlam van mijn liefde voor jou zal nooit uitdoven” in iemands oor fluisteren. Op de radio hoorde je ondertussen de synthetische strijkers van Lionel Richie’s ‘Love Will Conquer All’. Peter Cetera had in 1986 een nummer-één hit, ‘Glory of Love’, met de tekst “I am the man who will fight for your honour.” Het idee van liefde als een verheven, tijdloos ideaal had nog iets van geloofwaardigheid maar anno 2016 is dat ondenkbaar. Bewijs? Laten we dé liefdeshit van het moment even onder de loep nemen: a closer look at 'Closer'. 
 

Grote narratieven en grandioze concepten (‘eer’, ‘deugd’, ‘liefde’) leven tegenwoordig slechts door als ironische opmerkingen. Is het de schuld van Reagan? Van alternative rock die mainstream werd? Van de destructieve ironie van de jaren negentig? Ook al voelt een jongen uit Wetteren dat hij voor de eer van Francesca wil vechten, hij gaat haar dat nooit op de speelplaats zeggen. Om een of andere reden zijn onironische uitspraken over grote liefde onmogelijk geworden na de jaren tachtig. En tenzij je een enorme cheeseball bent, geloof je ook niet echt meer dat liefde een heilig sacrament is, ongezuiverd doorgegeven door aan tbc-stervende romantici, te koesteren als een donzige puppy. Onze ouders hebben de façade daarvoor te slecht opgehouden.

Om een of andere reden zijn onironische uitspraken over grote liefde onmogelijk geworden na de jaren tachtig.

Maar het liefdesideaal is niet helemaal dood; het ziet er vandaag gewoon anders uit. Liefde neemt niet meer de vorm aan van een abstract idee of een welomschreven emotie. We hebben geleerd dat relaties en gevoelens complexer, onzekerder en meer ambigu kunnen zijn. Alle nieuwe hits van Justin Bieber zijn vragen i.v.m. liefde, alle hits van Michael Jackson waren declaraties i.v.m. liefde. In ons collectief bewustzijn is liefde dus misschien vooral een soort associatief web van beelden geworden. Deze ‘stock catalogus’ van concrete dingen en sensaties moeten dan de speciale band tussen twee mensen uitdrukken. Maar die fragmentaire #relationshipgoals zijn niet echt gekoppeld aan een geloof in de Grote Eeuwige Liefde: ze staan op zichzelf, ze zijn zelf het liefdesideaal geworden.
 

 

Die laatste zin klinkt groots en abstract. Kijk hierboven dus gewoon naar de eerste videoclip van dé millenial love jam van het moment: ‘Closer’ van The Chainsmokers [eind oktober bracht het DJ-duo een tweede, gelijkaardige maar minder interessante clip uit]. Vanaf het eerste beeld krijgen we polaroids te zien. Polaroids zijn sinds de late Renaissance het symbool van goede herinneringen. In moderne liefde staan ‘goede herinneringen’ centraal. In plaats van een grandioze emotie voor een ander betekent liefde bovenal het opbouwen, herinneren en delen van een arsenaal leuke/grappige/avontuurlijke… momenten tezamen. Zelfs heel het flirtspel draait nu vooral rond het cultiveren van insiders.

Na de gezellige kerstsfeer in de sofa volgt een flashback naar de perfecte daguitstap. Het belachelijk goed verzorgd koppel lacht naar elkaar op een winderig Noord-Californisch strand. De tint van hun getande huid is exact dezelfde. Het is niet onbelangrijk dat beide acteurs in ‘Closer’ nergens excessieve lichaamsbeharing hebben. Hun perfectie stelt een hygiënische liefde die het tegenovergestelde moet zijn van moderne mottigheid. Dit koppel heeft geen stinkende ochtendbek wanneer ze naast elkaar ontwaken. Niemand wordt moe of autoziek in de witte Range Rover. Niemand krijgt uitslag wanneer ze blootbeens door prairiegras waden (1:39). Het is alsof hun huid en levenservaring even fris zijn als die van een pasgeboren baby. Liefde is hier niet zozeer hoe je je voelt over een andere persoon maar hoe je je voelt bij die persoon.

De videoclip zegt zeer veel - zonder dat die een duidelijke plot of morele boodschap bevat. De regisseur laat gewoon een stroom van generische beelden op ons los die zich als een web uitspannen totdat we allemaal weten: “dit zijn goede liefdesmomenten, dit is intimiteit.” Liefde is leven in warme, wazige belichting. Liefde is langs de zee rijden wanneer de zon schijnt en er geen file is (0:50-1:00). Liefde is een meisje in een oversized sweater (1:19). Liefde is het gevoel van iemandsvoet die over jouw voet wrijft (0:23). Liefde is griezelig intens oogcontact (1:01-1:05). Liefde is iemand die jouw been streelt in een kamer recht uit de IKEA-toonzalen (3:06).

Mijn punt is dat het liefdesideaal niet meer in woorden maar in beelden uitgedrukt wordt. Als we de bizarre tekst van de chorus erbij halen dan wordt dit nog duidelijker:

So baby pull me closer in the backseat of your Rover
That I know you can't afford
Bite that tattoo on your shoulder
Pull the sheets right off the corner
Of the mattress that you stole
From your roommate back in Boulder
We ain't ever getting older

De eindrijm is op zich al een artikel waard. Wat ons hier interesseert, is dat de tekst eigenlijk ook weer een aaneenrijging van evocatieve beelden is. Er is hier geen sprake van een emotionele verklaring, enkel een bevel om goede momenten te creëren. Het zoete gevoel van intimiteit wordt volledig opgeroepen door specifieke plaatsen, gebeurtenissen en merknamen op te noemen. Boulder: de pseudo-hippie ideaalstad tussen de bergen van Colorado, plaats van jeugd, avontuur, college life. De Range Rover: een fetish van rijkdom en weelde. Maar de jonge bourgeoisie schaamte over het bezit van kapitaal wordt gebalanceerd door de opmerking dat het meisje die Rover eigenlijk niet zelf kan betalen (die is dus van haar ouders). Een wonderlijke verzoening van rebellie én luxueus comfort.

Later zal “Blink 182 song” op “Tucson” rijmen. En dan is er in de chorus nog het hyper-specifieke beeld van witte lakens die van een matras getrokken worden. De verdere specificering dat die matras gestolen is van haar college roommate lijkt compleet onbeduidend. Maar dit is cruciaal om de schets helemaal in te kleuren en onze verbeelding te triggeren met zoete vibes van een jeugdige romance. Iets banaals wordt verheven tot een magisch moment; dat is de kracht van moderne liefde, Instagram en kunst zoals ‘Closer’.
 

Het gebruik van concrete voorbeelden in plaats van declaraties hangt niet alleen samen met de heersende beeldcultuur. Het is ook nodig om om te gaan met het onzekerder karakter van hartstocht vandaag de dag. De vage titel ‘Closer’ suggereert al dat ‘intimiteit’ misschien beter moderne relaties vat dan ‘liefde’. Op twitter legden The Chainsmokers uit dat het nummer gaat over de conflicterende gevoelens die opborrelen wanneer je terug uphookt met je ex. Hoe zou je zoiets zelfs rechtuit kunnen verwoorden in twee strofes? Het complexe liefdesverhaal van ‘Closer’ wordt verder genuanceerd doordat het de vorm aanneemt van een dialoog tussen man en vrouw. Multiperspectiviteit brengt de individuele ‘openhartige’ geloofsbelijdenis (‘Glory of Love’) in diskrediet. Popteksten worden steeds vaker realistischer over menselijke relaties en ze hebben een andere, minder literaire en meer filmische manier moeten ontwikkelen om dat uit te drukken. Zelfs de meest melodramatische acts zingen niet meer “And I-I-I will always love you-ou-ou” maar het minder uitgesproken “You look like a movie, you sound like a song.”

Er is wel één forse verklaring in ‘Closer’: “We ain’t ever getting older.” Op het einde van het nummer wordt het herhaald als een spirituele mantra. Hier is er continuïteit: ook Peter Cetera zong in 1986 “We’ll live forever, knowing together, that we did it for the glory of love.” Wat is dit tijdloos verband tussen liefde en het eeuwige leven?

De Chainsmokers leggen alleszins de nadruk vooral op eeuwige jeugd. Hun onmogelijke stelling is tegelijk het tegenbeeld én de nodige psychologisch balancering van het YOLO-sentiment. ‘You Only Live Once’ is eigenlijk een zeer luguber motto. Als hedendaagse update van het memento mori herinnert het iedereen aan de afschuwelijke, lege dood die ons allemaal te wachten staat. Maar wat als YOLO gekoppeld wordt aan het idee dat je nooit ouder wordt, dat je in een eeuwig heden leeft vol avontuur en plezier en strelingen in een IKEA-toonzaal-kamer? Leven zoals je zal sterven én eeuwig jong blijven. Ik wil het ook geloven.



All new articles